Cumhuriyet tarihimizin Şeyh Said isyanından sonra belkide en büyük ve en derin yaralar bırakan olayı olan, asıl mesleği öğretmenlik olan, yedek subay olarak o dönem orduda görev yapan Mustafa Fehmi Kubilay’ın şeriat yanlısı yobazlar tarafından 23 Aralık 1930 de şehit edilmesi olayıdır.

sehit-astegmen-kubilay

Nakşibendi tarikatına mensup Manisa’da ikamet eden Şeyh Esad‘ın Menemen de tarikatına insan toplamak için ve insanları şeriata davet etmek için görevlendirdiği, Laz İbrahim lakabı ile bilinen kişi aynı gün sabah namazından sonra insanları korkutarak etrafına toplaması sonucu Menemen ilçesinin meydanına Yeşil Sancak dikilmiştir.

Laz İbrahim, insanları etrafına toplamak için, on binlerce kişinin katıldığı şeriat ordusunun kurulduğunu ordunun Menemen’e doğru ilerlediğini Şeriat bayrağı altında olmayanların kılıçtan geçirileceğini söylemiştir. Ayaklanma için Menemene gelenlerden, Giritli Derviş Mehmet, Küçük Hasan, Sütçü Mehmet Emin, Şamdan Mehmet, Nalıncı Hasan vardı.

mustafa-fehmi-kubilay-menemen-olayi

Bu ekip şehrin meydanına dikilen Şeriat bayrağı etrafında insanları zorla ve korku ile toplamaya çalıştırlar, Derviş Mehmet kendini mehdi olarak ilan etti. Yakında şeriatın geri geleceğini, şapka giyenlerin ise kafir olduklarını meydan da bağırdılar.

Olayların duyulmasının ardından, isyanı bastırmak için görevlendirilen Asteğmen Kubilay silahlarında manevra mermisi olan bir manga asker ile olay yerine geldi. İsyancıları ikna etmek için konuşmaya gittiği sırada silahla yaralandı, ardından askerler ateş etse de manevra mermileri olduğu için isyancıları öldüremedi. Bu durumdan yararlanan Derviş Mehmet , “Bakın bana mermi işlemiyor ben Mehdiyim” diye bağırmaya devam etti.

menemen-kubilay-olayi

Olay yerinden uzaklaşıp camiye sığınan yaralı Asteğmen Kubilay’ı Takip eden isyancılar, cami avlusunda Kahraman Kubilay’ın başını kesip bir sopaya iple bağlayıp şehirde gezdirdiler. Askerlere yardım için gelen Bekçi Hasan ve Bekçi Şevki de silahla vurarak şehit ettiler.

Olayın  haberinin Ankara’ya ulaşmasının ardından, ilçede 1 ay süre ile sıkı yönetim ilan edildi, Sıkı yönetim komutanı olarak Fahrettin Altay atandı. Bir çok sanık olaylara doğrudan ve dolaylı yollardan katıldığı için Korgeneral Mustafa Muğlalı başkanlığında ki Divan-i Harp de yargılandı.

menemen-olayi-fahrettin-altay

Yargılanma sonucu 37 Kişinin idamına, 67 kişinin olaylarla ilgisi olmadığı için salınmasına, 41 kişinin de çeşitli yıllarda hapis cezasına çarptırılmasına karar verildi.

İdam cezası verilen sanıklar Asteğmen Kubilay’ın şehit edildiği meydan da asıldı.

menemen-olayi-idamlar

Olayların son bulmasının ardından meydana Şehit Asteğmen Kubilay ve Şehit Bekçiler Hasan ve Şevkinin heykelleri dikildi ve altına şu not düşüldü.

“İnandılar, dövüştüler, öldüler. Bıraktıkları emanetin bekçisiyiz.”

IZMIR'IN MENEMEN ILCESINDE 81 YIL ONCE SEHIT EDILEN ASTEGMEN KUBILAY, DUZENLENEN TORENLE ANILDI. (ANADOLU AJANSI - MURAT KAYNAK) (20111223)
IZMIR’IN MENEMEN ILCESINDE  SEHIT EDILEN ASTEGMEN KUBILAY, ANITI

Olay Mustafa Kemal ATATÜRK ‘ü derinden etkilemiştir, henüz bir kaç yıl önce Yunan zulmünü yaşamış bir şehrin bu denli hainlik yapıyor olmasından dolayı, önceleri kızgınlık ile Menemen’in haritadan silinmesini yakılmasını emretse de ertesi gün yanındakilere, “Böyle emirler verirsem, uygulamayın, sonra bir daha sorun” demiştir,  sonradan orduya gönderdiği mesaj da “Mürtecilerin gösterdiği vahşet karşısında Menemen’deki ahaliden bazılarının alkışla tasvipkar bulunmalarının bütün cumhuriyetçi ve vatanperverler için utanılacak bir hadise” olduğunu söylemiştir.

Cem Karaca’nın Şehit Öğretmen Kubilay için Söylediği Şarkı,

Şehit Asteğmen Kubilay’ı Arda Kural’ın canlandırdığı KUBİLAY Filmin’de sahnelenen olay,

 

KAYNAK:Wikipedia

1 YORUM

CEVAP VER